DDT

Το DDT είναι το πιο διάσημο φυτοφάρμακο.  Έγινε γνωστό όχι μόνο για την αποτελεσματικότητά του ενάντια στα κουνούπια, που πράγματι ήταν εξαιρετική, αλλά και για τις τρομερές του συνέπειες στην υγεία των ανθρώπων. Το DDT ανακαλύφθηκε το 1874, αλλά οι δράση του ενάντια στα κουνούπια ανακαλύφθηκε μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.  Μάλιστα, ο χημικός που το ανακάλυψε βραβεύτηκε με Νόμπελ για την προσφορά του στην ανθρωπότητα.

Εικόνα 1: https://www.proionta-tis-fisis.com/entomoktono-ddt-evlogia-i-katara-2/ 

Είναι γεγονός ότι το DDT έσωσε εκατοντάδες εκατομμύρια ζωές που θα πέθαιναν από τύφο, ελονοσία και άλλες εντομομεταφερόμενες ασθένειες για τις οποίες τότε δεν υπήρχε τόσο φθηνό, εύκολα προσβάσιμο και αποτελεσματικό μέσο καταπολέμησης.

Εικόνα 2: https://www.agro24.gr/ypoloipa-themata/istoria/ddt-georgiko-farmako-poy-agapisame-na-misoyme-tha-apagoreytei-entelos-2017 

Αυτό που αγνοούσαν τότε οι άνθρωποι ήταν οι δραματικές παρενέργειες του DDΤ :

1. Το DDT είναι καρκινογόνο. Αυτό είναι αλήθεια αλλά δεν είναι περισσότερο καρκινογόνο από άλλα φυτοφάρμακα που ακολούθησαν. Βάση της ταξινόμησης της IARC  το DDT κατατάσσεται στην κατηγορία 2Β (Πιθανώς καρκινογόνο αλλά χωρίς στοιχεία για τον άνθρωπο) κάτω από την κατηγορία 1 (καρκινογόνα) και 2Α (πολύ πιθανώς καρκινογόνα). Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν δεδομένα για τον άνθρωπο παρά μόνο για ποντίκια. Αλλά και σε αυτά το DDT προκάλεσε καρκίνο του ήπατος μόνο σε συγκεντρώσεις εξωπραγματικές που ποτέ δεν έχουν ανιχνευθεί σε ανθρώπους. Έγινε παρακολούθηση εργατών σε εργοστάσια παραγωγής DDT και μετά από 19 χρόνια κανείς δεν είχε παρουσιάσει καρκίνο. Παράλληλα έχει αποκλειστεί η σχέση του DDT με τον καρκίνο του μαστού στις γυναίκες. Πολλές ουσίες της κατηγορίας 2Β κυκλοφορούν μέχρι και σήμερα.

2. Απορροφάται από το λιπώδη ιστό του ανθρώπου και των ζωών. Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά έχει αποδειχθεί ότι δεν διασπάται σε κάτι τοξικό για τον άνθρωπο. Η απορρόφηση μέσω του δέρματος είναι πολύ μικρή. Η είσοδος του DDT στο ανθρώπινο σώμα γίνεται μέσω της τροφής για αυτό και ορθότατα καταργήθηκε η χρήση του στη γεωργία όπου δεν είναι αναντικατάστατο.

3. Παραμένει στο περιβάλλον για πολλά χρόνια. Είναι αληθές, καθώς το DDT έχει χρόνο ημιζωής στο έδαφος 2-10 έτη και στα νερά έως και 150 έτη. Στον άνθρωπο απαιτούνται 8 χρόνια.

4. Βιοσυσσωρέυεται και βιομεγενθύνεται στο περιβάλλον. Είναι αλήθεια ότι το DDT μπαίνει στην τροφική αλυσίδα και μεγενθύνεται. Περνάει από τα μικρά ψάρια στα μεγάλα, στον άνθρωπο κ.ο.κ.

5. Προκαλεί μείωση των πληθυσμών άγριων ζώων. Η άποψη ότι προκαλεί μείωση των πληθυσμών των πουλιών λόγω της λέπτυνσης του φλοιού των αυγών τους είναι υπό έντονη αμφισβήτηση. Είναι όμως γεγονός ότι είναι πολύ τοξικό για τα ψάρια και προκαλεί την εξαφάνιση τους στο οικοσύστημα.

6. Το DDT περνάει στα βρέφη μέσω του θηλασμού. Αυτό είναι αλήθεια και επιστημονικά τεκμηριωμένο.

 

Πηγές:

https://www.agro24.gr/ypoloipa-themata/istoria/ddt-georgiko-farmako-poy-agapisame-na-misoyme-tha-apagoreytei-entelos-2017

https://holistic-greece.com/page/3/114/DDT--Ένα-Μάθημα-Ιστορίας/

 

Μαρία Μιχαέλα Μοσχονά

Β Γεωπονίας

Φυτοφάρμακα

Τα φυτοφάρμακα είναι ουσίες που προορίζονται για τον έλεγχο των παρασίτων, συμπεριλαμβανομένων των ζιζανίων. Ο όρος φυτοφάρμακα περιλαμβάνει όλα από τα ακόλουθα: ζιζανιοκτόνα, εντομοκτόνα (όπως ρυθμιστές ανάπτυξης εντόμων,τερμιτοκτόνα), νηματωδοκτόνα, μαλακιοκτόνα, ιχθυοκτόνα, πτηνοκτόνα, τρωκτικοκτόνα, βακτηριοκτόνα, εντομοαπωθητικά, απωθητικά ζώων, αντιμικροβιακά, μυκητοκτόνα, απολυμαντικά, και αποστειρωτικά.

Τα ζιζανιοκτόνα αντιπροσωπεύουν το 80% της χρήσης φυτοφαρμάκων, και προστατεύουν τα φυτά (και τις καλλιέργειες) από ζιζάνια, μύκητες ή έντομα. Γενικά, ένα φυτοφάρμακο είναι μια χημική ουσία ή βιολογικός παράγοντας (όπως ιός, βακτήριο ή μύκητας) που καταστέλλει, εξουδετερώνει, σκοτώνει ή απλά αποθαρρύνει τα παράσιτα. Τα στοχευόμενα παράσιτα μπορεί να είναι έντομα, φυτικά παθογόνα ζιζάνια, μαλάκια, πουλιά, θηλαστικά, ψάρια, νηματώδη (ασκαρίδες) και μικρόβια που φθείρουν την ιδιοκτησία, ενοχλούν, ή είναι φορείς μεταδοτικών ή μη νόσων. Τα φυτοφάρμακα έχουν οφέλη και ορισμένα μειονεκτήματα, όπως πιθανή τοξικότητα για τον άνθρωπο και άλλα είδη.

Εικόνα 1: https://www.efsyn.gr/kosmos/maties-ston-kosmo/oikologika/45038_fytofarmaka-o-toxikos-mas-ethismos

Συνέπειες στην υγεία

Μέχρι πρότινος, τα φυτοφάρμακα αντιμετωπίζονταν από την κοινή γνώμη και τους επιστήμονες, μόνο από τη θετική τους πλευρά. Όμως, κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, διατυπώθηκαν έντονες ανησυχίες για τη δράση των φυτοφαρμάκων, αφού σε διάφορες περιοχές του πλανήτη εξαφανίσθηκαν ομάδες φυτών και ζώων, ενώ τα αποτελέσματα των διαφόρων επιστημονικών ερευνών έδειξαν τη βλαπτική τους επίδραση στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον.

Η αλόγιστη χρήση των φυτοφαρμάκων δημιουργεί πολλά προβλήματα στα διάφορα ζώα και φυτά, ρυπαίνει το έδαφος και τα υπόγεια ύδατα, διαταράσσει την ισορροπία του περιβάλλοντος και σε πολλές περιπτώσεις προκαλεί σοβαρές ή μόνιμες βλάβες στην ανθρώπινη υγεία ή επιφέρει ακόμη και το θάνατο.

Η ρύπανση του νερού

Τα φυτοφάρμακα είναι ενώσεις ιδιαίτερα σταθερές, γεγονός που αποδεικνύει η διατήρησή τους στο περιβάλλον για μεγάλα χρονικά διαστήματα ως και δεκάδες χρόνια. Ακόμη και αν διασπαστούν, τα προϊόντα αποδόμησής τους είναι ιδιαιτέρως τοξικά. Εξαιτίας αυτής της αντοχής τους έχει παρατηρηθεί ότι μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις. Σε πιγκουίνους και φώκιες της Ανταρκτικής βρέθηκαν υπολείμματα DDT το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί χιλιόμετρα μακριά. Τα φυτοφάρμακα θεωρούνται ύποπτα και για την εξαφάνιση πολλών πληθυσμών θηλαστικών και πουλιών.

Η αντοχή τους στον χρόνο έχει αποτέλεσμα τη ρύπανση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων. Στην Ελλάδα μέχρι στιγμής, τα υπολείμματα που ανιχνεύτηκαν στα δείγματα νερού δεν ξεπερνούσαν τα επιτρεπόμενα όρια. Σύμφωνα μάλιστα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη χώρα μας μόνο το 12% του πληθυσμού καταναλώνει περιοδικά νερό με φυτοφάρμακα άνω του ορίου (0,1 μέρος ανά δισεκατομμύριο), όταν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες το ποσοστό φτάνει το 50% (Γαλλία).

Οι παρενέργειες στα όργανα κι τα συστήματα

α) Σύστημα ενδοκρινών αδένων: Τα φυτοφάρμακα φαίνεται ότι επηρεάζουν τη λειτουργία των ενδοκρινών αδένων. Έχουν την ικανότητα να προκαλέσουν δέσμευση των υποδοχέων των ορμονών, με αποτέλεσμα αυτές να μην μπορούν να δράσουν στα όργανα «στόχους».

β) Γεννητικό σύστημα: H έκθεση στα φυτοφάρμακα μπορεί να σχετίζεται με: διαταραχές του καταμήνιου κύκλου, μειωμένη γονιμότητα, αυτόματες αποβολές, πρόωρο τοκετό θνησιγενών εμβρύων, γέννηση βρεφών με συγγενείς ανωμαλίες και εκδήλωση αναπτυξιακών ανωμαλιών στα παιδιά.

γ) Νευρικό σύστημα: Πολλά φυτοφάρμακα είναι νευροτοξικά. Η μακροχρόνια χρήση τους μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση διαταραχών της μνήμης, της συγκέντρωσης και του προσανατολισμού. Τα εν λόγω χημικά παρασκευάσματα μπορούν επίσης να προκαλέσουν: κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, σύγχυση, κεφαλαλγίες, διαταραχές του λόγου, εφιάλτες, υπνοβασία, πάρκινσον κ. α.

δ) Ανοσοποιητικό σύστημα: Μερικές κατηγορίες φυτοφαρμάκων (εντομοκτόνα) είναι περισσότερο τοξικές στο ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο καταστέλλουν, με αποτέλεσμα την ελάττωση της άμυνας του οργανισμού και την αδυναμία δράσης του εναντίον των καρκινικών κυττάρων, τα οποία δυνατόν να εμφανισθούν στον ανθρώπινο οργανισμό.

ε) Αναπνευστικό σύστημα: Μελέτες σε ενήλικες αγρότες και εργάτες ψεκασμών έδειξαν ότι τα φυτοφάρμακα προκαλούν αναπνευστικά προβλήματα.

στ) Δέρμα: Είναι γνωστό ότι τα φυτοφάρμακα προκαλούν δερματίτιδες

ζ) Νεφρά - Ήπαρ: Μελέτες σε γεωργούς, κατά την περίοδο των ψεκασμών, έχουν δείξει επιβάρυνση της νεφρικής λειτουργίας, καθώς επίσης και διαταραχή της ηπατικής λειτουργίας

η) Ανάπτυξη κακοήθων νεοπλασιών: Τα φυτοφάρμακα, λόγω της βλαπτικής τους επίδρασης στο ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού, μπορούν να συντελέσουν στην ανάπτυξη ορισμένων μορφών καρκίνου. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα ευρείας χρήσης φυτοφάρμακα σχετίζονται με αυξημένα ποσοστά καρκίνου: του αίματος 

Μέτρα προφύλαξης

 Αποφυγή επαφής των φυτοφαρμάκων με τα τρόφιμα ή με άλλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης (εφημερίδες, ρούχα, παιγνίδια κ.α.).

 Η αποθήκευσή τους πρέπει να γίνεται σε ιδιαίτερα απομονωμένο και καλώς αεριζόμενο χώρο, ο οποίος πρέπει να είναι κλειδωμένος.

 Λήψη μέριμνας από τους γεωργούς, κατά τους ψεκασμούς, ώστε το φάρμακο να μην έλθει σε άμεση επαφή με το δέρμα, τα μάτια ή το αναπνευστικό σύστημα (χρήση: ειδικής αδιάβροχης στολής, γαντιών, μάσκας, μποτών).

 Η προετοιμασία του διαλύματος πρέπει να γίνεται σε ανοικτό υπαίθριο χώρο.

 Οι γεωργοί δεν πρέπει να καπνίζουν, να τρώνε ή να πίνουν, όσο διάστημα ασχολούνται με την προετοιμασία του διαλύματος ή τον ψεκασμό.

 Ο ψεκασμός πρέπει να γίνεται τις κατάλληλες ώρες της ημέρας και κατά τη φορά του ανέμου, καθώς και με τις δόσεις που αναγράφονται στην ετικέτα.

 Συγκέντρωση των άδειων σακουλιών, που περιείχαν το φάρμακο, και φροντίδα για την κατάλληλη αποκομιδή τους. Πλύση, με νερό και κατάλληλο απορρυπαντικό, των εργαλείων και των δοχείων πουχρησιμοποιήθηκαν, καθώς επίσης και του ειδικού εξοπλισμούπροστασίας. και

 Πλύσιμο του σώματος των γεωργών και αλλαγή ρούχων.

 Σε περίπτωση δηλητηρίασης (εκδήλωση συμπτωμάτων), κατά τηδιάρκεια του ψεκασμού, απαιτείται άμεση παύση της εργασίας, απομάκρυνση από το χώρο και αναζήτηση ιατρικής βοήθειας στο πλησιέστερο Κέντρο Υγείας.

πηγή: https://www.tovima.gr/2008/11/24/archive/poso-mas-blaptoyn-ta-fytofarmaka/)

Σάββας Χατζηγεωργιάδης (μαθητής Β Γεωπονίας)

Απειλούμενα ζώα στην Ελλάδα

 

Η Ελλάδα φιλοξενεί πολλά σημαντικά και απειλούμενα είδη, κάποια από τα οποία συναντάμε μόνο στην Ευρώπη, ή στη χώρα μας.

Εικόνα 1: https://www.offlinepost.gr/2020/11/13/anthropini-drastiriotita-kai-eidi-zoon/ 

Αναλυτικά

● Χελώνα καρέτα

Η χελώνα καρέτα (Caretta caretta), που κολυμπά στις ελληνικές θάλασσες για περισσότερα από 100 εκατομμύρια χρόνια, σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπη με την εξαφάνιση. Η Ελλάδα φιλοξενεί το, περίπου, 60% των φωλιών της Μεσογείου και, παράλληλα, στη χώρα μας υπάρχουν δύο από τις πιο σημαντικές περιοχές ωοτοκίας της χελώνας καρέτα: το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου με τις έξι παραλίες ωοτοκίας στον Κόλπο του Λαγανά, στη Ζάκυνθο και τον νότιο Κυπαρισσιακό κόλπο, στη δυτική Πελοπόννησο. 

● Φυσητήρες

Οι φυσητήρες (Physeter macrocephalus), το τρίτο μεγαλύτερο ζώο του πλανήτη με τον μεγαλύτερο εγκέφαλο, έχουν βρει στις ελληνικές θάλασσες ένα ιδανικό «σπίτι». Στην Ελληνική Τάφρο, με τα υποβρύχια φαράγγια της και τους γκρεμούς της, βρίσκεται το βαθύτερο σημείο της Μεσογείου –το Φρέαρ των Οινουσσών 5.121 μ– και είναι το καταφύγιο 200, περίπου, φυσητήρων. Τα μεγάλα βάθη της είναι ιδανικά για τις βουτιές του ζώου, που μπορεί να διαρκέσουν μέχρι και 90 λεπτά, για να βρει τροφή. Η Ελληνική Τάφρος είναι, ταυτόχρονα, το μοναδικό μέρος της Μεσογείου, όπου οι θηλυκές γεννούν και μεγαλώνουν τα μικρά τους, αλλά και που κοινωνικές ομάδες και μοναχικοί αρσενικοί συνυπάρχουν όλο τον χρόνο. Ωστόσο, οι φυσητήρες απειλούνται με εξαφάνιση.

● Μεσογειακή φώκια

Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus είναι σήμερα ένα από τα σπανιότερα θηλαστικά της Ευρώπης. Στις ελληνικές θάλασσες κολυμπούν, περίπου, 300. Ειδικότερα στη Γυάρο φιλοξενείται το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού της. Δηλαδή, σε αυτό το νησί με τη βαριά ιστορία και με μόλις 0,26 τετραγωνικά χιλιόμετρα εμβαδόν, ζουν, περίπου, 70 άτομα

● Απειλούμενοι γύπες

Στο εθνικό πάρκο Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου στον Έβρο συνυπάρχουν αρμονικά με την παραδοσιακή κτηνοτροφία, 36 από τα 38 είδη αρπακτικών πουλιών της Ευρώπης, με «πρωταγωνιστές» τον μαυρόγυπα και τον «Βενιαμίν» των γυπών, ασπροπάρη. 

● Κόκκινο ελάφι

Το κόκκινο ελάφι ζούσε κάποτε σε ολόκληρη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, όμως, οι πληθυσμοί του συρρικνώθηκαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε το είδος βρέθηκε στην κατηγορία των απειλούµενων ζώων της χώρας. Ο προστατευµένος πληθυσµός της Πάρνηθας είναι σήμερα ο πιο μεγάλος της χώρας, αλλά παραμένει απομονωμένος και ευάλωτος. 

● Βάτραχος της Καρπάθου

Ο βάτραχος της Καρπάθου (Pelophylax cerigensis) αποτελεί ενδημικό είδος, καθώς συναντάται μόνο στην Ελλάδα και ειδικότερα μόνο σε κάποιες τοποθεσίες στην Κάρπαθο. Αξιολογείται από την IUCN ως το πιο απειλούμενο είδος βατράχου στην Ευρώπη. 

Τι δεν πρέπει να κάνουμε όταν τα συναντάμε

Όπως επισημαίνει η ΜΚΟ, πολλές φορές, κυρίως λόγω άγνοιας, μπορεί κάποιος να καταστρέψει σοβαρά θέσεις που χρησιμοποιούνται ως φωλιές.

Την ίδια ώρα είναι σημαντικό οι πολίτες είτε στη θάλασσα είτε στη στεριά να μην πλησιάσουν μετωπικά και πολύ κοντά το όποιο ζώο. «Δεν κινούμαστε με μηχανοκίνητα σε παραλίες, υγρότοπους, μονοπάτια και αμμοθίνες – θυμόμαστε ότι σύμφωνα με τη νομοθεσία, απαγορεύεται η κίνηση μηχανοκίνητων οχημάτων «εκτός οδικού δικτύου σε οικολογικά ευαίσθητες εκτάσεις, όπως, ενδεικτικά, μόνιμες ή εποχικές λίμνες και τέλματα και οι ακτές τους, ο αιγιαλός, οι αμμοθίνες, ποτάμια, ρέματα και ρυάκια, δάση, λιβάδια, βοσκότοποι». Σεβόμαστε τα όρια ταχύτητας, τόσο στη στεριά, όσο και στη θάλασσα. Πάντα ενημερωνόμαστε για την παρουσία άγριας πανίδας και τις ανάλογες συστάσεις από τις σχετικές πινακίδες ή από το προσωπικό των αρμόδιων φορέων που βρίσκονται στην περιοχή»

Η WWF τονίζει ότι δεν πρέπει κάποιος μη ειδικός να αγγίζει τα άγρια ζώα. «Μπορεί κάποιο να φαίνεται ήρεμο, όμως ποτέ κανείς δεν ξέρει πώς θα αντιδράσει αν φοβηθεί ή νιώσει εγκλωβισμένο. Ιδιαίτερα στην περίπτωση αμφιβίων, αποφεύγουμε να τα αγγίξουμε με γυμνά χέρια. Τα αμφίβια στη χώρα μας δεν είναι δηλητηριώδη για τον άνθρωπο. Αντίθετα, οι άνθρωποι μπορεί να μεταφέρουν πιθανά βλαπτικές ουσίες (π.χ. αντηλιακό, εντομοαπωθητικό), ή ασθένειες (μύκητες) στα ζώα».

Επίσης, είναι σημαντικό να μην ταΐζει κανείς τα άγρια ζώα. «Υπάρχει αρκετή τροφή στη φύση. Το τάισμα, εκτός από τις βλαβερές επιπτώσεις μιας πιθανώς ακατάλληλης τροφής, προκαλεί εξοικείωση των άγριων ζώων με τους ανθρώπους, με απρόβλεπτες και, συνήθως, αρνητικές συνέπειες, όπως: αυξημένα ατυχήματα σε δρόμους, προσέγγιση άγριων ζώων σε οικισμούς, όταν το ζώο αυτό αναζητήσει τροφή από άλλον επισκέπτη, κ.λπ. Αν ένα ζώο μας φανεί «πεινασμένο» ή «ταλαιπωρημένο», ενημερώνουμε το δασαρχείο ή τον τοπικό φορέα διαχείρισης. Δεν πετάμε στη φύση ούτε υπολείμματα τροφής και, βέβαια, ποτέ συσκευασίες. Τα υπολείμματα τροφής θα πρέπει να συσκευάζονται και να μπαίνουν σε κάδους, ή, ιδανικά, σε κάδους κομποστοποίησης. Οι συσκευασίες (π.χ. μπουκάλια, κουτάκια αναψυκτικών, σακούλες) μπορεί να γίνουν θανάσιμη παγίδα για ένα ζώο και ρυπαίνουν το χερσαίο και θαλάσσιο περιβάλλον».

Όπως σημειώνει, η οργάνωση, η ελεύθερη κίνηση σκύλων ή άλλων οικόσιτων ζώων είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει σύγκρουση με την άγρια ζωή, περιστατικά θήρευσης, ή/και να καταστρέψει τις φωλιές τους.

«Δεν πλησιάζουμε φαγωμένα ή πληγωμένα θηράματα, όπως ελάφια, αιγοπρόβατα, αγριόχοιρους. Ο θηρευτής τους μπορεί να είναι κάπου εκεί κοντά. Επιπλέον, τα τραυματισμένα ζώα βρίσκονται σε κατάσταση πόνου και φόβου, άρα μπορεί να επιτεθούν σε οποιονδήποτε πλησιάσει, αν δεν γνωρίζει πώς να τα χειριστεί».

Σε περίπτωση συνάντησης με άγριο ζώο, οι πολίτες πρέπει να υποχωρούν ήσυχα, αργά. «Αν δούμε μικρά, συνήθως εκεί κοντά είναι οι γονείς τους. Δεν τα πλησιάζουμε για να παίξουμε ή να βγάλουμε selfies, ούτε τα αγγίζουμε. Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως απειλή από τους γονείς».

Τι κάνουμε αν δούμε τραυματισμένο ή νεκρό ζώο

Σε περίπτωση τραυματισμένου ή σκοτωμένου ζώου, πρέπει να ενημερωθούν άμεσα οι αρμόδιες Αρχές ή οργανώσεις. 

Βιβλιογραφία

https://www.lifo.gr/now/perivallon/wwf-poia-zoa-apeiloyntai-me-exafanisi-stin-ellada-ti-den-prepei-na-kanoyme-otan-ta

 

Σαββίδης Σταύρος (μαθητής Β Γεωπονίας)

Η σημασία της οργανικής ουσίας και των μικροοργανισμών στο έδαφος

Το γόνιμο και υγιές έδαφος είναι η βάση για την ανάπτυξη επίσης υγιών και παραγωγικών φυτών. Απαραίτητο στοιχείο για αυτό είναι η οργανική ουσία στο έδαφος. Η οργανική ουσία επηρεάζει θετικά και ρυθμίζει, σε σημαντικό βαθμό το σύνολο των ιδιοτήτων του εδάφους. Η λειτουργία της και ο ρόλος της είναι τέτοιος που την καθιστούν ιδιαίτερα σημαντική και στην κατανόηση των μεθόδων ορθής διαχείρισης των εδαφών μας.

Εικόνα 1:https://www.hortiland.gr/%CE%B7%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%B1-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%AD%CE%B4%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%82/

Όσο η οργανική ουσία των εδαφών μειώνεται σε βάθος χρόνου, η καλλιέργεια φυτών δυσχεραίνει, καθώς τα προβλήματα διαθεσιμότητας του νερού, διαθεσιμότητας θρεπτικών στοιχείων, διάβρωσης, συμπίεσης των εδαφών ή ακόμα και προβλήματα ασθενειών και εντομολογικών προσβολών γίνονται πιο συχνά. Αυτό συνεπάγεται αύξηση των απαιτούμενων εισροών στην καλλιέργειά μας, είτε αυτά είναι προϊόντα θρέψης, είτε προϊόντα φυτοπροστασίας, είτε ακόμα και τη χρήση αγροτικών μηχανημάτων. Φυσικό επακόλουθο είναι η αύξηση του κόστους παραγωγής. Αυτή την αύξηση μπορεί να αποφύγει κανείς σε ικανοποιητικό βαθμό, εάν προσέξει τη σωστή διαχείριση της οργανικής ουσίας και γενικότερα της γης του, ώστε να μην έχει ανάγκη διορθωτικών επεμβάσεων υψηλού οικονομικού κόστους.

Μελέτες καλλιεργειών και πειραματικά δεδομένα, έχουν δείξει πως αύξηση της οργανικής ουσίας κατά 1% στο έδαφος, μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής ακόμα και κατά 10-12%!

Αναλογιζόμενοι τη σημασία της οργανικής ουσίας στο έδαφος, καταλαβαίνουμε πόσο σημαντική είναι και η προσθήκη της σε αυτό.

Η παρουσία μικροοργανισμών στο έδαφος είναι απαραίτητη για την σταθερότερη παροχή θρεπτικών στοιχείων στα φυτά, καθώς διασπούν τα οργανικά υλικά και κατ’επέκταση καθιστούν διαθέσιμα τα θρεπτικά στοιχεία, καθώς αυτά απελευθερώνονται από τα οργανικά μόρια. Ορισμένα βακτήρια (αζωτοδεσμευτικά) δεσμεύουν άζωτο από την ατμόσφαιρα και το κάνουν διαθέσιμο στα φυτά. Άλλοι μικροοργανισμοί διαλύουν ορυκτά καθιστώντας διαθέσιμες μεγαλύτερες ποσότητες φωσφόρου. Η απουσία τέτοιων οργανισμών οδηγεί σε αύξηση των αναγκών μας σε εφαρμογές λιπασμάτων.

Η παρουσία ομάδων ποικίλων οργανισμών στο έδαφος, βοηθά στην προστασία  από προβλήματα γονιμότητάς του. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που καθιστά την προσθήκη οργανικής ουσίας στις καλλιέργειές μας ιδιαίτερης σημασίας, καθώς με αυτήν υποβοηθούμε  την παρουσία μεγάλης ποικιλίας οργανισμών, ειδικά σε «εξαντλημένα» εδάφη. Παράλληλα η αυξημένη παρουσία αυτών των οργανισμών μειώνει τις δυνατότητες πολλαπλασιασμού των πληθυσμών άλλων επιβλαβών οργανισμών που μειώνουν την παραγωγή μας.

ΠΗΓΗ: https://www.hortiland.gr/%CE%B7%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%AD%CE%B4%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%82/

Νάκας Κάστωρ και Δημόκριτος Ρόβας (μαθητές Β Γεωπονίας) 

 

Όξινη βροχή

Με τον όρο όξινη βροχή ονομάζουμε όλες τις ατμοσφαιρικές κατακρημνίσεις (δηλ. η βροχή, το χιόνι, το χαλάζι) οι οποίες έχουν pH (ενεργό οξύτητα) χαμηλότερο από το pH της κανονικής βροχής, δηλαδή οι κατακρημνίσεις αυτές είναι πιο όξινες από την κανονική βροχή.

Εικόνα 1: Σχηματισμός όξινης βροχής, https://idol-man.blog/2020/05/17/%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%B2%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%BD-%CF%84%CE%B9-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%8C%CE%BE%CE%B9%CE%BD%CE%B7-%CE%B2%CF%81%CE%BF%CF%87%CE%AE/

H βροχή, στη φυσική της κατάσταση, είναι ελαφρά όξινη με pH μεταξύ 5.0 και 5.6 και αυτό οφείλεται κυρίως στο διοξείδιο του άνθρακα (CO2) της ατμόσφαιρας, το οποίο διαλύεται στο νερό της βροχής και σχηματίζει το ανθρακικό οξύ και, σε μικρότερη έκταση, στην ύπαρξη χλωρίου στην ατμόσφαιρα, το οποίο προέρχεται από τη θάλασσα. 

Τις τελευταίες δεκαετίες όμως, η βροχή γίνεται όλο και περισσότερο όξινη και το pH της κυμαίνεται από 3,5 έως 4,5. Βροχή με pH 4,6 είναι 10 φορές πιο όξινη από βροχή με pH 5,6. Η αυξημένη οξύτητα οφείλεται συνήθως σε νιτρικά και θειικά οξέα τα οποία συνήθως προέρχονται από ανθρωπογενείς πηγές.

Η όξινη βροχή παράγεται με τις ανθρώπινες δραστηριότητες όπως τη λειτουργία εργοστασίων, δημόσιων χώρων και οικιακής θέρμανσης, μονάδων παραγωγής ενέργειας, οχημάτων και άλλων δραστηριοτήτων.

Συνέπειες της όξινης βροχής για τον άνθρωπο και το περιβάλλον είναι ότι προκαλεί σοβαρές βλάβες στη βλάστηση, όλες οι δασικές περιοχές και οι ζούγκλες έχουν υποστεί ζημιά στο επίπεδο της χλωρίδας και της πανίδας. Καταστρέψτε τη ζωή όλων των μικροοργανισμών τα οποία είναι υπεύθυνα για τον καθορισμό του αζώτου. Αυτό προκαλεί περισσότερο άζωτο στο περιβάλλον.

Για την αντιμετώπιση της όξινης βροχής, καθίσταται αναγκαίος ο περιορισμός του διοξειδίου του θείου και των οξειδίων του αζώτου. Τα σημαντικότερα μέτρα προς την κατεύθυνση αυτή περιλαμβάνουν την αποθείωση των καυσαερίων των εργοστασίων και την εφαρμογή καταλύτη καυσαερίων στο αυτοκίνητο.

Βιβλιογραφία

https://gr.k24.net/articles.aspx?a=8 

https://www.meteorologiaenred.com 

http://acidrain2010.blogspot.com

Ευαγγελόπουλος Δημήτρης (μαθητής Β Γεωπονίας)

Ερημοποίηση εδαφών

 

Έχετε αναλογιστεί ποτέ τι είναι η ερηµοποίηση; 

“Ερημοποίηση είναι η υποβάθµιση της γης, στις ξηρές, ηµι-ξηρες και ύφυγρές περιοχές, ως αποτέλεσµα διάφορων παραγόντων, συµπεριλαµβανοµένων της κλιµατικής αλλαγής και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων".

Το φαινόµενο της ερηµοποίησης, το οποίο συγχέεται λανθασµένα µε την µείωση του πληθυσµού, έχει σηµαντικές επιπτώσεις σε πολλές περιοχές της Χώρας. Στην πραγµατικότητα αυτά τα δύο φαινόµενα µπορούν να σχετίζονται. Η απώλεια της γονιµότητας του εδάφους καταλήγει σε µείωση της παραγωγής, εγκατάλειψη της γης και µετανάστευση των ανθρώπων. Εποµένως είναι σηµαντικό να γίνει διάκρισης µεταξύ των δύο φαινοµένων, και να ληφθούν τα κατάλληλα µέτρα για την καταπολέµηση της ερηµοποίησης και τον περιορισµό της επέκτασης της. Η ερηµοποίηση είναι µια προοδευτική απώλεια της γονιµότητας του εδάφους, µέσω της καταστροφής της δοµής και της σύστασης του, η οποία δεν επιτρέπει ικανοποιητικές γεωργικές παραγωγές, ή την ύπαρξη βλάστησης µε µεγάλη ποικιλία φυτικών ειδών.

 

Εικόνα 1: https://i0.wp.com/www.ecogaia.gr/wp-content/uploads/2020/06/erimopoiisi2_ecogaia.jpg?fit=780%2C437&ssl=1

Υπάρχουν πολλές αιτίες που συµβάλλουν στην ερηµοποίηση. Μερικές είναι φυσικές αιτίες όπως έντονες βροχοπτώσεις, ξηρασίες, ενώ άλλες σχετίζονται άµεσα µε τις ανθρώπινες δραστηριότητες (γεωργία, βιοµηχανία, κλπ). Στις γεωργικές δραστηριότητες συμπεριλαμβάνονται:

• Λανθασµένες γεωργικές πρακτικές, όπως το πολύ βαθύ όργωµα, άροση κάθετα προς τις ισοϋψείς

• Απώλεια οργανικής ύλης µε την διάβρωση

• Καταστροφή της δοµής του εδάφους µε τις λανθασµένες κατεργασίες (όργωµα κ.λ.π)

 • Συµπίεση - χρήση βαρέων µηχανηµάτων

• Αφαίρεση θρεπτικών στοιχείων (αγρανάπαυση) -µονοκαλλιέργειες (π.χ. σιτάρι, αµπελώνες), φυτά ακατάλληλα για εδαφικές και κλιµατικές συνθήκες (π.χ. ηλίανθος)

• Ρύπανση µε τοξικά υπολείµµατα και χηµικά προϊόντα (λιπάσµατα, ζιζανιοκτόνα, φυτοφάρµακα)

Οι συνέπειες της ερηµοποίησης είναι πολύ σοβαρές, παρότι είναι ένα φαινόµενο που δεν εµφανίζεται όπως µια ξαφνική καταστροφή, αλλά εξελίσσεται σταθερά στον χρόνο.

Βιβλιογραφία

·   https://esdac.jrc.ec.europa.eu/public_path/shared_folder/projects/DIS4ME/downloads/what_is_desertification_gr.pdf

·  

·        

 Ευαγγελόπουλος Στέργιος (μαθητής Β Γεωπονίας)