Κομποστοποίηση

Η κομποστοποίηση είναι μια φυσική διαδικασία η οποία μετατρέπει τα οργανικά υλικά σε μια πλούσια σκούρα ουσία. Αυτή η ουσία λέγεται κομπόστ ή χούμος ή εδαφοβελτιωτικό. Η κομποστοποίηση είναι ένας πολύ άμεσος και σημαντικός τρόπος πρόληψης και ανακύκλωσης. Έχει υπολογιστεί ότι το 35% των οικιακών απορριμμάτων μπορούν να κομποστοποιηθούν. Η Ελληνική πολιτεία έχει μεριμνήσει για την εκπόνηση μελέτης που αφόρα οδηγό εφαρμογής προγραμμάτων Διαλογή στη Πηγή & συστημάτων διαχείρισης των βιοαποβλήτων.

Φωτογραφία 1: Μείγμα κομποστοποίησης με φυτικά υπολείμματα του θερμοκηπίου του σχολείου

Ως κομποστοποίηση ορίζεται η αερόβια βιολογική (οξειδωτική) διαδικασία αποικοδόμησης και σταθεροποίησης των οργανικών υλικών, που πραγματοποιείται υπό τις φυσικές και χημικές εκείνες συνθήκες που ευνοούν τη διαδοχή συγκεκριμένων θερμόφιλων, θερμοανθεκτικών και μεσόφιλων μικροβιακών πληθυσμών.

Η διαχείριση του οργανικού κλάσματος με κομποστοποίηση πρέπει να προτιμάται από κάθε άλλη μέθοδο και να έχει την ακόλουθη ιεράρχιση:

1. Κομποστοποίηση στην πηγή (οικιακή και στις εγκαταστάσεις μεγάλων παραγωγών)

2. Κομποστοποίηση σε πράσινα σημεία σε κάθε γειτονιά

3. Δημοτική κομποστοποίηση

4. Περιφερειακή κομποστοποίηση

 Διαδικασία κομποστοποίησης

Τα βακτήρια, οι μύκητες και άλλα μικρόβια είναι οι "εργάτες" της κομποστοποίησης. Αυτοί υποβοηθούνται κι από πολλούς άλλους μεγαλύτερους οργανισμούς. Κατά τη διάρκεια της κομποστοποίησης, αυτά τα μικρόβια παράγουν διοξείδιο του άνθρακα (CO2), θερμότητα και νερό καθώς αποικοδομούν τα οργανικά υλικά του σωρού. Το τελικό αποτέλεσμα είναι το κομπόστ (πλούσιο, σκούρο, θριφτό και άοσμο), τέλειο λίπασμα για τον κήπο. Για την αποτελεσματική κομποστοποίηση χρειάζονται:

1.      Οργανικό μείγμα υλικών (σε σωστές αναλογίες)

2.      Αερισμός

3.      Ελεγχόμενη μέγιστη δυνατή σχετική υγρασία

4.      Μικρό μέγεθος υλικών

Φωτογραφία 2: Τοποθέτηση φυτικών υπολειμμάτων  στον κάδο κομποστοποίησης του σχολείου

Ευρωπαϊκή πρακτική

Στην Ευρώπη υπάρχει ένα μεγάλο ρεύμα κατευθυνόμενο προς την οικιακή αυτήν στα πράσινα σημεία ανακύκλωσης /κομποστοποίησης στις γειτονιές, σε μικρούς αυτόματους μηχανικούς κομποστοποιητές οι οποίοι θα πρέπει όμως να έχουν κατασκευαστικά και τεχνολογικά την δυνατότητα παραγωγής ώριμου κομπόστ, δηλαδή να διαθέτουν σύστημα θρυμματισμού των απορριμμάτων, σύστημα δυναμικής ανάδευσης, θάλαμο υγιεινοποίησης, θάλαμο ωρίμανσης. Αυτές οι μέθοδοι δεν έρχονται σε αντίθεση με καμία άλλη μέθοδο που μπορεί ενδεχομένως να εφαρμόζει ο εκάστοτε δήμος. Η Ελλάδα, με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ 29407/3508/16-12-2002) εναρμονίστηκε με την κοινοτική οδηγία θέτοντας ως ποσοτικούς στόχους τη μείωση στα βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα κατά 25%, 50% και 65%, σε σχέση με το 1995, μέχρι το 2010, το 2013 και το 2020 αντίστοιχα.

Βιβλιογραφία

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%BF%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7

https://www.caffevolcano.com/blog/ti-einai-h-kobostopoihsh

Ευαγγελόπουλος Στέργιος

μαθητής Β Γεωπονίας

Νέος αγρότης

Ζούμε σε μια εποχή όπου όλο και περισσότεροι άνθρωποι από διαφορετικές περιοχές, με εντελώς διαφορετικό υπόβαθρο, ηλικία και επίπεδο εκπαίδευσης, επιδιώκουν να αλλάξουν τη ζωή τους, μετακομίζοντας στην ύπαιθρο και ξεκινώντας μια γεωργική επιχείρηση. Δεδομένου ότι δεν είναι τόσο εύκολο να γίνει κάποιος αγρότης χωρίς κάποια εμπειρία, αυτός ο οδηγός θα σας βοηθήσει να ξεκαθαρίσετε κάποια πράγματα και να κατανοήστε τα βασικά βήματα που θα χρειαστεί να ακολουθήσετε.

Πρώτα απ ‘όλα, είναι πολύ σημαντικό να καταλάβουμε τι πραγματικά κάνουν οι αγρότες.

Ως αγρότη ή κτηνοτρόφο, ορίζουμε όποιον κερδίζει κάποιο εισόδημα εργαζόμενος στον πρωτογενή τομέα, κάποιον που εκτρέφει ζωντανούς οργανισμούς οι οποίοι προορίζονται για την παραγωγή είτε τροφίμων είτε πρώτων υλών (για παράδειγμα βαμβάκι). Οι αγρότες θεωρούνται άνθρωποι στενά συνδεδεμένοι με τη φύση, αφού περνούν τον μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους στον αγρό, είτε καλλιεργώντας φυτά είτε εκτρέφοντας ζώα. Αυτό είναι εν μέρει αλήθεια. Σε όλες τις περιπτώσεις, οι αγρότες δεν έχουν συγκεκριμένο ωράριο εργασίας. Δουλεύουν με ζωντανούς οργανισμούς και αυτό συχνά δημιουργεί ένα χάος στο προσωπικό τους πρόγραμμα. Δεν είναι τόσο εύκολο να έχουν ένα δομημένο πρόγραμμα εργασίας, οι περισσότεροι από αυτούς δεν κάνουν ποτέ διακοπές και δεν παίρνουν σχεδόν ποτέ ρεπό. Η γεωργία/κτηνοτροφία απαιτεί απόλυτη αφοσίωση, αγάπη και πάθος για να επιτύχει.

Βήμα 1: Αποφασίζω τι θα καλλιεργήσω και πού μπορώ να έχω κέρδος ;

Επιλέγω τη σωστή καλλιέργεια

Πρώτα απ ‘όλα, πρέπει να αποφασίσετε τι πρόκειται να καλλιεργήσετε. Παρόλο που κάτι τέτοιο μπορεί να ακούγεται σαν μια εύκολη διαδικασία, στην πραγματικότητα, είναι η πιο πολύπλοκη απόφαση για έναν νέο υποψήφιο αγρότη. Ο τύπος του φυτού (ή του ζώου) που πρόκειται να επιλέξετε είναι ίσως η πιο κρίσιμη απόφαση που θα πάρετε.

Η γεωργία χωρίζεται σε κατηγορίες ανάλογα με τον τύπο της παραγωγής. Οι κύριες κατηγορίες είναι:

Γεωργία

Δενδροκομία (καρποφόρα δέντρα), λαχανικά, παραγωγή ξύλου, παραγωγή βιομάζας, καλλιέργεια σιτηρών, καλλιέργειες κτηνοτροφικών φυτών, βότανα, αμπελουργία, καλλιέργειες μούρων, ειδικές καλλιέργειες όπως βαμβάκι και άλλα. Οι περισσότερες από αυτές τις καλλιέργειες αναπτύσσονται σε εξωτερικούς χώρους. Ορισμένες από αυτές βέβαια μπορούν επίσης να εγκατασταθούν σε κλειστούς χώρους (θερμοκήπια) με χώμα ή αέρα / νερό ως μέσο υποστρώματος.

Πηγή: https://www.in.gr/2020/12/25/economy/agro-in/eksypni-georgia-stin-ypiresia-ton-ellinon-agroton/

Κτηνοτροφία

Στην κατηγορία αυτή, έχουμε αγρότες που εκτρέφουν ζώα κυρίως για το γάλα, το κρέας ή τα αυγά τους. Μερικά παραδείγματα είναι οι αγελάδες, τα πρόβατα, οι κατσίκες, οι χοίροι και η πτηνοτροφία (κοτόπουλα, πάπιες κλπ.). Ορισμένοι φορείς δεν θεωρούν την εκτροφή πουλερικών ως τομέα της κτηνοτροφίας, αλλά ως ξεχωριστή κατηγορία.

Πηγή: https://www.kathimerini.gr/society/561882547/monodromos-i-exypni-ktinotrofia-kai-georgia/

Μελισσοκομία

Η μελισσοκομία είναι ένας ειδικός τύπος αγροτικής ενασχόλησης. Οι αγρότες μεγαλώνουν μέλισσες από τις οποίες συλλέγουν, μέλι, γύρη, βασιλικό πολτό ή κερί.

Πηγή: https://fornews.gr/4-mystika-gia-perissotera-kerdi-apo-ti-m/

Εκτροφή σαλιγκαριών

Οι αγρότες εκτρέφουν σαλιγκάρια, είτε για το κρέας τους είτε για τις κολλώδεις, πλούσιες σε κολλαγόνο εκκρίσεις τους.

Πηγή: https://back-to-nature.gr/2012/11/blog-post_21-2.html

Εκτροφή Σκουληκιών

Πρόκειται για ένα ειδικό είδος καλλιέργειας στο οποίο εκτρέφονται σκουλήκια για να τα χρησιμοποιηθούν για τη μετατροπή των αποβλήτων σε οργανικά λιπάσματα. Πριν ξεκινήσετε, είναι σημαντικό να κάνετε εκτεταμένη έρευνα σχετικά με την καλλιέργεια που επιθυμείτε να αρχίσετε ή το ζωικό σας κεφάλαιο. Αφού επιλέξετε 3-4 πιθανές καλλιέργειες, θα πρέπει να επικοινωνήσετε με τους τοπικούς παραγωγούς και τους επιστήμονες της γεωργίας (γεωπόνους και κτηνιάτρους), για να ενημερωθείτε για τον τύπο των φυτών και των ζώων που ενδείκνυνται για την περιοχή σας.

Πηγή: https://petbirds.gr/threads/%CE%A4%CE%B1-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%AE%CE%BA%CE%B9%CE%B1-mealworms-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BA%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%AE-%CF%89%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD-%CF%80%CF%84%CE%B7%CE%BD%CF%8E%CE%BD.34854/

Βήμα 2: Εξετάστε τα Χρηματοοικονομικά σας – Εξασφαλίστε το κεφάλαιό σας

Βήμα 3: Βεβαιωθείτε ότι έχετε διαθέσιμους πόρους τη στιγμή που τους χρειάζεστε.

Βήμα 4: Βιολογική ή συμβατική καλλιέργεια; Επιλογή Ποσότητας ή Ποιότητας;

Βήμα 5: Αποθήκευση και Μεταφορά

Βήμα 6: Τι χρειάζεται να κάνει ένας αγρότης – Έρευνα, έρευνα και πάλι έρευνα!

Βήμα 7: Εξετάστε τους τοπικούς και παγκόσμιους κανονισμούς σχετικά με τον τομέα ενδιαφέροντός σας.

Πηγή: https://www.ot.gr/tag/agrotis/ 

Δικαιούχοι

• Φυσικά πρόσωπα, ηλικίας από 18 έως 40 ετών με επαρκή επαγγελματικά προσόντα, που εγκαθίστανται για πρώτη φορά ως αρχηγοί σε γεωργική εκμετάλλευση. Ως πρώτη εγκατάσταση θεωρείται η πρώτη επαγγελματική ενασχόληση με τη γεωργία, ως “νεοεισερχόμενος” επαγγελματίας αγρότης.
• Μόνιμοι κάτοικοι των περιοχών εφαρμογής του Υπομέτρου.

Προϋποθέσεις

Το σύνολο της γεωργικής εκμετάλλευσης πρέπει να έχει περιληφθεί στην Ενιαία Δήλωση Εκμετάλλευσης κατά το έτος υποβολής της αίτησης ενίσχυσης στο Υπομέτρο 6.1 (2016).

Η υποβολή Ενιαίας Δήλωσης Εκμετάλλευσης από τον υποψήφιο δικαιούχο κατά τα προηγούμενα έτη δεν αποτελεί κριτήριο αποκλεισμού, αρκεί:

να έχει εγγραφεί ως “νεοεισερχόμενος” στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ) εντός 12 μηνών πριν την αίτηση ενίσχυσης

να μην τηρεί τους όρους του “επαγγελματία αγρότη” Νεοεισερχόμενος επαγγελματίας αγρότης

Σύμφωνα με την ανωτέρω διευκρινιστική εγκύκλιο του ΥΠΑΑΤ, για να κριθεί κάποιος νεοεισερχόμενος ως επαγγελματίας αγρότης :

Α. Θα πρέπει να είναι κάτοχος αγροτικής εκμετάλλευσης

Β. Θα πρέπει να ασχολείται επαγγελματικά με αγροτική δραστηριότητα στην

εκμετάλλευση τουλάχιστον κατά 30% του συνολικού ετήσιου χρόνου εργασίας του

Γ. Δεν απαιτείται να είναι ασφαλισμένος στον ΟΓΑ, για δύο (2) συνεχή έτη από την έναρξη της αγροτικής δραστηριότητάς του.

Μπορούν να χαρακτηριστούν ως επαγγελματίες αγρότες και όσοι νεοεισερχόμενοι αγρότες έχουν υπαχθεί στην ασφάλιση ΟΓΑ κατά το προηγούμενο δωδεκάμηνο από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης χορήγησης της σχετικής βεβαίωσης ΜΑΑΕ στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ, υπό τον όρο ότι καλύπτεται η ανά περίπτωση προϋπόθεση του ποσοστού του αγροτικού εισοδήματος

Επιλεξιμότητα Γεωργικής Εκμετάλλευσης

 Η γεωργική εκμετάλλευση του υποψηφίου πρέπει να βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή του τόπου της μόνιμης κατοικίας του.

 Η γεωργική εκμετάλλευση να έχει ελάχιστο μέγεθος παραγωγικής δυναμικότητας (εκφρασμένη ως τυπική απόδοση) 8.000€ και μέγιστο 100.000€. Δίνεται η δυνατότητα συνδυασμού καλλιεργειών, εφόσον το σύνολο της τυπικής τους απόδοσης είναι εντός των ανωτέρω επιλέξιμων ορίων

 Τα αγροτεμάχια της εκμετάλλευσης πρέπει να είναι: o Ιδιόκτητα ή μισθωμένα ή συνδυασμός τους. Μεγαλύτερα ή ίσα της ελάχιστης έκτασης κατά τύπο αγροτεμαχίου που είναι επιλέξιμη στα καθεστώτα της ενιαίας ενίσχυσης

 Το ζωικό και μελισσοκομικό κεφάλαιο της εκμετάλλευσης πρέπει να είναι ιδιόκτητο και καταγεγραμμένο στα μητρώα του ΥΠΑΑΤ

Κριτήρια βαθμολόγησης

Οι υποψήφιοι σύμφωνα με τα κριτήρια βαθμολόγησης θα πρέπει να συγκεντρώνουν τουλάχιστον 45 πόντους (επί συνόλου 100). Εν τω μεταξύ, οριστικοποιήθηκαν από σχεδόν το σύνολο των Περιφερειών τα βαθμολογικά κριτήρια και τα είδη των εκμεταλλεύσεων, που θα λαμβάνουν μοριοδότηση για την ένταξη υποψηφίων στο Υπομέτρο 6.1, με την πλειονότητα να δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στους τομείς της αιγοπροβατοτροφίας και των κηπευτικών.

Ποσοστό επιχορήγησης 100% και έως 22.000€

Το βασικό ποσό ενίσχυσης είναι 17.000€ για γεωργικές εκμεταλλεύσεις που θα έχουν φυτική-μικτή παραγωγική κατεύθυνση και θα φτάνει τις 22.000€ για εκμεταλλεύσεις στη ζωική παραγωγή (+2.500€) και για περιοχές ορεινές ή μειονεκτικές ή μικρά νησιά (+2.500€). Το ποσό ενίσχυσης καταβάλλεται σε τουλάχιστον 2 δόσεις, με την 1η δόση (έως 70% του συνολικού ποσού ενίσχυσης) να καταβάλλεται με την απόφαση ένταξης και την τελευταία δόση να καταβάλλεται μετά την ορθή εφαρμογή του επιχειρηματικού σχεδίου και την επίτευξη των συναφών δεσμευτικών στόχων.

Ειδικές περιπτώσεις

Το ΥΠΑΑΤ προκειμένου να διευκολύνει την ένταξη περισσότερων υποψηφίων στο πρόγραμμα των Νέων Αγροτών εξετάζει, συν τοις άλλοις, και τις κάτωθι ειδικές περιπτώσεις :

 Δικαιούχοι και με νεαρά δένδρα, αλλά με τη διπλάσια έκταση (50% παραγωγική δυναμικότητα), ώστε να πιάνουν το όριο των 8.000€ ως προς την “τυπική απόδοση”

 Δικαιούχοι μπορούν να είναι φαντάροι και φοιτητές, εφόσον οι δεύτεροι έχουν συμπληρώσει τα απαιτούμενα ανά σχολή έτη φοίτησης (4 ή 5).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

https://www.newshub.gr/el/agronews/pos-na-ginete-neos-agrotis-kai-na-lavete-to-kondyli-ton-40-000-eyro

https://wikifarmer.com/el/%CF%80%CF%8E%CF%82-%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%BD%CF%89%CE%B1%CE%B3%CF%81%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%82-2020/

Μουζά Περιστέρα

Α Γεωπονίας

Γρεβενά - Εναλλακτικός τουρισμός

Το εθνικό πάρκο βόρειας Πίνδου είναι από τα σημαντικότερα της Ευρώπης από τις μεγαλύτερες προστατευόμενες περιοχές ευρωπαϊκά. Περικλείει δύο Εθνικούς Δρυμούς του Βίκου και της Βάλια Κάλντα, 11 περιοχές του Δικτύου Προστατευόμενων Περιοχών «Natura 2000», όλη την περιοχή του Ζαγορίου, τμήμα της Κόνιτσας και Μετσόβου και το δυτικό τμήμα Γρεβενών. Η Βάλια Κάλντα, που σημαίνει ζεστή κοιλάδα είναι ένας τόπος μαγικός από τους σημαντικότερους στην Ευρώπη. Την κοιλάδα διασχίζουν αρκετά ρέματα με σημαντικότερο το Αρκουδόρεμα από τους τελευταίους βιότοπους καφετιάς αρκούδας. Έχουν καταμετρηθεί 72 είδη πουλιών, 6 είδη αμφιβίων και 7 είδη ερπετών, σπάνια που προστατεύονται παγκοσμίως. Τα μανιτάρια που φιλοξενούνται στο δρυμό είναι ένας ακόμη λόγος που τον καθιστά ξεχωριστό. Το Μουσείο Μανιταριών στη Λάβδα φιλοξενεί άγρια φυσικά μανιτάρια, αποξηραμένα, καθώς και γλυπτά, σε προθήκες οι οποίες αποτελούν μικρογραφία της φύσης.

Οι περιοχές είναι από τις καλύτερες για πεζοπορία καθώς από τη Σαμαρίνα περνά το διεθνές ορειβατικό μονοπάτι του Σμόλικα με τη Δρακόλιμνη και το μεγάλο καταρράκτη γνωστό ως Κρεμαστό νερό. Η διαδρομή της Αβδέλας αποτελεί μέρος του διεθνούς μονοπατιού Ε6 στο άξονα Βάλια Κάλντα - Περιβόλι - Αβδέλλα – Χιονοδρομικό Βασιλίτσας - Σαμαρίνα. Οι δρόμοι της Βάλια Κάλντα είναι ιδανικά και για ποδηλασία καθώς από το Καταφύγιο της Βωβούσας ξεκινούν εξαιρετικοί ποδηλατικοί γύροι. Το Εθνικό Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας, ένα από τα ομορφότερα και μεγαλύτερα στην Ελλάδα πουαπλώνεται σε δύο κορυφοπλαγιές του όρους Βασιλίτσα. Χαρακτηριστικό είναι το τοπίο άγριας φυσικής ομορφιάς που το περιβάλλει. Διαθέτει πίστες όλων των δυσκολιών και για παιδιά, αναβατήρες και δρόμους για περιπάτους. Οι λάτρεις των χειμερινών σπορ είναι σίγουρο πως θα βρουν «καταφύγιο» εδώ. Έχει δεκαέξι πίστες, προσφέροντας στους επισκέπτες μοναδικές εμπειρίες και για όσους επιθυμούν κάτι ξεχωριστόπροσφέρεται νυχτερινό σκι σε χαμηλού φωτισμού πίστα. Οι λάτρεις των extreme sport θα βρουν δραστηριότητες όπως ιππασία, τοξοβολία ή αναρρίχηση, με την καθοδήγηση έμπειρων οδηγών. Το αλεξίπτωτο πλαγιάς γνωστό και ως παραπέντε αποτελεί μια μοναδική εμπειρία και τα τελευταία χρόνια η Βουνάσα αποτελεί έναν εξαιρετικό προορισμό αφού οι συνθήκες ευνοούν.

Πηγές: 

https://vetonews.gr/dolcevita/item/43927-grevena-stis-drosies-tis-valia-kalnta

https://www.bybus.gr/valia-kalnta-ena-taxidi-sti-zesti-koilada-tis-elladas/

https://www.greece4seasons.com/empeiries/enallaktikos-tourismos-sta-grevena

Τεντόγλου  Μάκης

Β Γεωπονίας

Τα ποτάμια των Γρεβενών

 

 Βενέτικος

Ο Βενέτικος (και Βελονιάς) είναι ποταμός της Μακεδονίας του νομού Γρεβενών. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραπόταμους του Αλιάκμονα. Πηγάζει από τους ορεινούς όγκους του Σμόλικα, της Βασιλίτσας, του Όρλιακα και της Βάλια Κάλντα και ρέει ανατολικά. Λίγο νοτιότερα των Γρεβενών ρέει μέσα από κατακόρυφους κροκαλοπαγείς βράχους και σχηματίζει τις περίφημες Πύλες του Βενέτικου. Στην συνέχεια ρέει ανατολικότερα και συμβάλλει στον Αλιάκμονα κοντά στο χωριό Αγάπη. Στο μεγαλύτερο διάστημα του χρόνου τα νερά του έχουν έντονο γαλαζοπράσινο χρώμα, εκτός από τις περιόδους έντονων βροχοπτώσεων οπότε τα νερά του γεμίζουν λάσπη από τους παρακείμενους χείμαρρους. Ο ποταμός προσφέρεται για δραστηριότητες όπως ράφτινγκ και καγιάκ.

Τα γεφύρια του Βενέτικου

Ο Βενέτικος φημίζεται για τα πέτρινα τοξωτά γεφύρια του. Οι όχθες του γεφυρώνονταν στο παρελθόν από 19 γεφύρια από τα οποία σώζονται τα περισσότερα. Πιο γνωστά είναι το γεφύρι του Αζίζ Αγά, κοντά στο χωρίο Τρίκωμο και το γεφύρι της Πορτίτσας κάτω από το χωριό Σπήλαιο. Το γεφύρι του Αζίζ Αγά είναι το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι της Μακεδονίας και το τρίτο μεγαλύτερο της Ελλάδας, μετά το γεφύρι της Πλάκας στον Άραχθο και το γεφύρι της Κόνιτσας στον Αώο. Χτίστηκε γύρω στο 1727 μ.Χ. και το όνομά του οφείλεται σ' εναν Τούρκο Αγά που υπήρξε χρηματοδότης του Το γεφύρι της Πορτίτσας βρίσκεται στην είσοδο του ομώνυμου φαραγγίου κάτω από το χωριό Σπήλαιο. Χτίστηκε γύρω στο 1743 και το μήκος τόξου του είναι 13 μέτρα.  

Γρεβενίτης

                     

Το μικρό ποτάμι γύρω από το οποίο χτίστηκε η πόλη των Γρεβενών παραμένει, παρά την υποβάθμιση του από τους ανθρωπογενείς παράγοντες, ένας υδάτινος δίαυλος που δίνει ζωή στην άγρια ζωή της περιοχής. Ο Γρεβενίτης ονομαζόταν παλιότερα Αυλίτης, από την παλιά ονομασία των Γρεβενών «Αυλαίς», που σημαίνει τον προσωρινό καταυλισμό των ταξιδιωτών, καθώς η περιοχή υπήρξε διαχρονικός σταθμός μεταξύ Ιωαννίνων και Κοζάνης-Θεσσαλονίκης. Η ετυμολογία των λέξεων Γρεβενά και Γρεβενίτης προέρχεται είτε από το λατινικό «grαvίs» που σημαίνει δυσχερής, ανώμαλος, είτε από το σλαβικό «greben» που σημαίνει τραχύ και απότομο τόπο. Ο Γρεβενίτης αναφέρεται και ως Γρεβενιώτικος ή Γρεβενιώτικο ποτάμι. Ο βασικός ρους του ποταμού ξεκινάει δυτικά της πόλης των Γρεβενών κοντά στη περιοχή της Καληράχης. Το ποτάμι κατευθύνεται από τα δυτικά προς τα ανατολικά, περνάει ανάμεσα από τα χωριά Οροπέδιο και Κάστρο, όπου βρίσκεται το πέτρινο γεφύρι του Κάστρου, και μετά από όμορφους μαιανδρισμούς ανάμεσα στους λόφους μπαίνει στα Γρεβενά. Στα νότια της πόλης συναντιέται με τον Δοξανίτη που είναι ο μεγάλος παραπόταμος του Γρεβενίτη και ο οποίος έρχεται από τα δυτικά-νοτιοδυτικά και την περιοχή των Μαυραναίων. Μετά τη συνάντηση τους, ο Γρεβενίτης συνεχίζει προς τα ανατολικά και μετά από 9 χλμ. εκβάλλει στον Αλιάκμονα. Το συνολικό μήκος του ποταμού φτάνει τα 25 χλμ., ενώ του Δοξανίτη τα 11 χλμ. Ο όμορφος μικρός ποταμός των Γρεβενών, αλλά και ο παραπόταμος του, έχουν επιβαρυνθεί σημαντικά από τα αστικά λύματα της πόλης και από την απόθεση μπάζων στις κοίτες τους και ακόμα και σήμερα η κατάσταση δεν είναι καλή. Εντούτοις ο ποταμός διατηρεί ακόμα ακμαία πολλά σημεία του, προσελκύοντας ενδιαφέροντα είδη της πανίδας, και απλά περιμένει να αναδείξει την ομορφιά και την οικολογική του αξία με την κατάλληλη διαχείριση.

Στις όχθες του Γρεβενίτη υψώνονται σκλήθρα, λεύκες, ιτιές, φράξοι, βάτοι, αγριοκαλαμιές και αγριοτριανταφυλλιές. Στους γύρω λόφους αναπτύσσονται όμορφα και πυκνά δάση βελανιδιών. Κοντά στο ποτάμι μπορεί κανείς να συναντήσει πολλά ενδιαφέροντα είδη της χλωρίδας των Γρεβενών. Από αυτά ξεχωρίζουν η Digitalis grandiflora, ο Petasites hybridus, το υδροχαρές Lythrum salicaria, η Agrimonia eupatoria, η Lactuca saligna, το Delphinium fissum, το Anthericum liliago, το αγριόσκορδο Allium amethysticum, ο κρόκος Crocus sieberi, η Primula vulgaris, το αγριογαρύφαλλο Dianthus deltoides degenii, η Actaea spicata, ο Stachys scardica, η Scutellaria columnae, το Nasturtium officinale, ο Erigeron acer, η Malva sylvestris, ο κονβόλβουλος Convolvulus holosericeus, η Mentha aquatica, κ.ά.

Ο Γρεβενίτης συγκεντρώνει στις όχθες του πολλά είδη της ορνιθοπανίδας. Ο ποταμός είναι πολύ σημαντικός για τις αποικίες των σταχτοτσικνιάδων που βρίσκονται κοντά στο χωριό Καλαμίτσι, λίγο πριν τον Αλιάκμονα. Μέσα στη πόλη μπορεί κανείς να δει στη κοίτη του ποταμού νερόκοτες, σταχτοσουσουράδες και νεροκότσυφες. Από τα αρπακτικά στην περιοχή εμφανίζονται γερακίνες, χειμωνόκιρκοι, φιδαετοί, σφηκιάρηδες, ξεφτέρια, βραχοκιρκίνεζα, μπούφοι, χουχουριστές και κουκουβάγιες. Η υπόλοιπη ορνιθοπανίδα περιλαμβάνει είδη, όπως γυδοβύζια, φάσσες, διάφορους δρυοκολάπτες, δεντροσταρήθρες, αετομάχους, σταχτοκεφαλάδες, κάργιες, πολλές κίσσες, τσίχλες, γερακότσιχλες, θαμνοτσιροβάκους, δεντροφυλλοσκόπους, αιγίθαλους, νεροκελάδες, τσιχλοποταμίδες, κοκκινολαίμηδες, κοκκοθραύστες, σιρλοτσίχλονα, χρυσοβασιλίσκους, τρυποφράχτες, μαυρολαίμηδες, γαλαζοπαπαδίτσες, καστανοπαπαδίτσες, μελισσοφάγους, όμορφες χαλκοκουρούνες, κ.ά.

Η ερπετοπανίδα της περιοχής περιλαμβάνει είδη, όπως γραικοβάτραχους, βαλκανοβάτραχους, φρύνους, πρασινόφρυνους, κονάκια, πρασινόσαυρες, σαύρες της Ρούμελης, τοιχογουστέρες, νερόφιδα, σαΐτες, λαφιάτες, δεντρογαλιές και κοινές οχιές. Στα όμορφα δρυοδάση και στους λόφους που περιβάλλουν τον Γρεβενίτη ζούνε μεγάλα θηλαστικά, όπως αρκούδες και λύκοι. Η πανίδα των θηλαστικών συμπληρώνεται με αγριόγατους, αγριόχοιρους, νυφίτσες, κουνάβια, ασβούς, αλεπούδες, λαγούς, δασομυωξούς, δεντρομυωξούς και σκίουρους. Συχνά στο ποτάμι κάνει την εμφάνιση της η βίδρα. Παρά τη ρύπανση του ποταμού η ιχθυοπανίδα καταφέρνει να αντιστέκεται. Στον Γρεβενίτη ζούνε ευρωπαϊκά τσιρωνάκια (Alburnoides bipunctatus), μακεδονικοί ποταμοκέφαλοι (Squalius vardarensis), μαυροτσιρώνια (Pachychilon macedonicum), ποταμοσαλιάρες (Salaria fluviatilis), χέλια (Anguilla anguilla), τσιρώνια (Rutilus rutilus), θεσσαλόσιρκα (Alburnus thessalicus), πέστροφες (Salmo sp.), κ.ά.

        

Γεφύρι του Αζίζ Αγά

Το Γεφύρι του Αζίζ Αγά είναι το μεγαλύτερο πέτρινο γεφύρι της δυτικής Μακεδονίας.

Βρίσκεται στον ποταμό Βενέτικο, κοντά στο Τρίκωμο.'Εχει μήκος 75, πλάτος 3 και ύψος 15 μέτρα. Αποτελείται από τρεις καμάρες, με μέγιστη την κεντρική που απολήγει σε ελλειψοειδές τόξο, με άνοιγμα 30 μέτρων. Υπήρχε λίθινο στηθαίο κατά μήκος της γέφυρας. Πάνω από τα βάθρα της βόρειας και της νότιας πλευράς υπάρχουν ανακουφιστικά ανοίγματα, που λειτουργούν ως υπερχειλιστές. Κατασκευάστηκε τον 19ο αιώνα ή το 1727. Πήρε το όνομά του από τον Αζίζ Αγά, ο οποίος χρηματοδότησε την κατασκευή του.

     

Ο Αζιζ Αγάς ανέθεσε την κατασκευή σε φημισμένο πρωτομάστορα, αλλά εξ αιτίας του μεγάλου μήκους καί ύψους του, το γεφύρι παρουσίαζε δυσκολίες. Δύο φορές έπεσε η μεσαία καμάρα μετά την αφαίρεση των καλουπιών. Όταν οι σκαλωσιές καί τα καλούπια στήθηκαν για τρίτη φορά, ο Αζιζ Αγάς απείλησε τον πρωτομάστορα πως αν το γεφύρι πέσει γιά τρίτη φορά "θα του πάρει το κεφάλι". Την ώρα που αφαιρούταν καί τα τελευταία καλούπια, ο πρωτομάστορας έντρομος κατέφυγε στη "ράχη Σκύφτη", λίγο νότια του γεφυριού, κατά το Κηπουριό για ν' αποφύγει τις κυρώσεις αν το γεφύρι ξαναέπεφτε. Το γεφύρι όμως τη φορά αυτή στάθηκε όρθιο. Ο Αγάς κάλεσε κοντά του με έναν χωροφύλακα τον πρωτομάστορα, τον συνεχάρη και τον πλήρωσε.

 

Αλιάκμονας

Ποταμός της Δυτικής Μακεδονίας, ο μεγαλύτερος ποταμός της Ελλάδας, που βρίσκεται εξ ολοκλήρου σε ελληνικό έδαφος και έχει συνολικό μήκος 297 χλμ. Διασχίζει τους νομούς  Γρεβενών, Καστοριάς, Κοζάνης, Ημαθίας και Πιερίας. Δέχεται τα πλεονάζοντα νερά της λίμνης Καστοριάς καθώς και τα νερά των: Λιβαδοπόταμου, Στραβοπόταμου, Βέλα, Ντραμπουτιώτικου, Πραμορίτσα, Γρεβενιώτικου, Βενέτικου, Σταυροπόταμου, Εδεσσαίου, της στραγγιστικής τάφρου της λίμνης Γιαννιτσών. Εκβάλλει στον Θερμαϊκό κόλπο, λίγο νοτιότερα από τις εκβολές του Αξιού ποταμού δημιουργώντας ένα εκτεταμένο δέλτα πλούσιο σε χλωρίδα και πανίδα.

Στη Δυτική Μακεδονία σχηματίζεται από τη συμβολή, κοντά στο χωριό Μανιάκοι της Καστοριάς, των ποταμών Μπέλιτσα που πηγάζει από το όρος Βόιο και Ζέλοβο, που έχει τις πηγές του στο όρος Βαρνούντα. Στον νομό Γρεβενών οι παραπόταμοι που τον σχηματίζουν, Βενέτικος και Γρεβενίτης, πηγάζουν στα νοτιοδυτικά από την κοιλάδα Βάλια Κάλντα, τον Όρλιακα και τον Σμόλικα.

Πηγή: www.visit-grevena.gr/points-of-interest/rivers/

 

 Βιβλιογραφία:

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%92%CE%B5%CE%BD%CE%AD%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%82

https://www.naturagraeca.com/ws/214,278,273,1,1,%CE%93%CF%81%CE%B5%CE%B2%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CF%86%CF%8D%CF%81%CE%B9_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%91%CE%B6%CE%AF%CE%B6_%CE%91%CE%B3%CE%AC

Πάκου Παναγιώτα

Μουζά Περιστέρα

Ντίνα Σοφία

Ρίγκου  Ιωάννα

 

 

 

 

DDT

Το DDT είναι το πιο διάσημο φυτοφάρμακο.  Έγινε γνωστό όχι μόνο για την αποτελεσματικότητά του ενάντια στα κουνούπια, που πράγματι ήταν εξαιρετική, αλλά και για τις τρομερές του συνέπειες στην υγεία των ανθρώπων. Το DDT ανακαλύφθηκε το 1874, αλλά οι δράση του ενάντια στα κουνούπια ανακαλύφθηκε μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.  Μάλιστα, ο χημικός που το ανακάλυψε βραβεύτηκε με Νόμπελ για την προσφορά του στην ανθρωπότητα.

Εικόνα 1: https://www.proionta-tis-fisis.com/entomoktono-ddt-evlogia-i-katara-2/ 

Είναι γεγονός ότι το DDT έσωσε εκατοντάδες εκατομμύρια ζωές που θα πέθαιναν από τύφο, ελονοσία και άλλες εντομομεταφερόμενες ασθένειες για τις οποίες τότε δεν υπήρχε τόσο φθηνό, εύκολα προσβάσιμο και αποτελεσματικό μέσο καταπολέμησης.

Εικόνα 2: https://www.agro24.gr/ypoloipa-themata/istoria/ddt-georgiko-farmako-poy-agapisame-na-misoyme-tha-apagoreytei-entelos-2017 

Αυτό που αγνοούσαν τότε οι άνθρωποι ήταν οι δραματικές παρενέργειες του DDΤ :

1. Το DDT είναι καρκινογόνο. Αυτό είναι αλήθεια αλλά δεν είναι περισσότερο καρκινογόνο από άλλα φυτοφάρμακα που ακολούθησαν. Βάση της ταξινόμησης της IARC  το DDT κατατάσσεται στην κατηγορία 2Β (Πιθανώς καρκινογόνο αλλά χωρίς στοιχεία για τον άνθρωπο) κάτω από την κατηγορία 1 (καρκινογόνα) και 2Α (πολύ πιθανώς καρκινογόνα). Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν δεδομένα για τον άνθρωπο παρά μόνο για ποντίκια. Αλλά και σε αυτά το DDT προκάλεσε καρκίνο του ήπατος μόνο σε συγκεντρώσεις εξωπραγματικές που ποτέ δεν έχουν ανιχνευθεί σε ανθρώπους. Έγινε παρακολούθηση εργατών σε εργοστάσια παραγωγής DDT και μετά από 19 χρόνια κανείς δεν είχε παρουσιάσει καρκίνο. Παράλληλα έχει αποκλειστεί η σχέση του DDT με τον καρκίνο του μαστού στις γυναίκες. Πολλές ουσίες της κατηγορίας 2Β κυκλοφορούν μέχρι και σήμερα.

2. Απορροφάται από το λιπώδη ιστό του ανθρώπου και των ζωών. Αυτό είναι αλήθεια. Αλλά έχει αποδειχθεί ότι δεν διασπάται σε κάτι τοξικό για τον άνθρωπο. Η απορρόφηση μέσω του δέρματος είναι πολύ μικρή. Η είσοδος του DDT στο ανθρώπινο σώμα γίνεται μέσω της τροφής για αυτό και ορθότατα καταργήθηκε η χρήση του στη γεωργία όπου δεν είναι αναντικατάστατο.

3. Παραμένει στο περιβάλλον για πολλά χρόνια. Είναι αληθές, καθώς το DDT έχει χρόνο ημιζωής στο έδαφος 2-10 έτη και στα νερά έως και 150 έτη. Στον άνθρωπο απαιτούνται 8 χρόνια.

4. Βιοσυσσωρέυεται και βιομεγενθύνεται στο περιβάλλον. Είναι αλήθεια ότι το DDT μπαίνει στην τροφική αλυσίδα και μεγενθύνεται. Περνάει από τα μικρά ψάρια στα μεγάλα, στον άνθρωπο κ.ο.κ.

5. Προκαλεί μείωση των πληθυσμών άγριων ζώων. Η άποψη ότι προκαλεί μείωση των πληθυσμών των πουλιών λόγω της λέπτυνσης του φλοιού των αυγών τους είναι υπό έντονη αμφισβήτηση. Είναι όμως γεγονός ότι είναι πολύ τοξικό για τα ψάρια και προκαλεί την εξαφάνιση τους στο οικοσύστημα.

6. Το DDT περνάει στα βρέφη μέσω του θηλασμού. Αυτό είναι αλήθεια και επιστημονικά τεκμηριωμένο.

 

Πηγές:

https://www.agro24.gr/ypoloipa-themata/istoria/ddt-georgiko-farmako-poy-agapisame-na-misoyme-tha-apagoreytei-entelos-2017

https://holistic-greece.com/page/3/114/DDT--Ένα-Μάθημα-Ιστορίας/

 

Μαρία Μιχαέλα Μοσχονά

Β Γεωπονίας

Φυτοφάρμακα

Τα φυτοφάρμακα είναι ουσίες που προορίζονται για τον έλεγχο των παρασίτων, συμπεριλαμβανομένων των ζιζανίων. Ο όρος φυτοφάρμακα περιλαμβάνει όλα από τα ακόλουθα: ζιζανιοκτόνα, εντομοκτόνα (όπως ρυθμιστές ανάπτυξης εντόμων,τερμιτοκτόνα), νηματωδοκτόνα, μαλακιοκτόνα, ιχθυοκτόνα, πτηνοκτόνα, τρωκτικοκτόνα, βακτηριοκτόνα, εντομοαπωθητικά, απωθητικά ζώων, αντιμικροβιακά, μυκητοκτόνα, απολυμαντικά, και αποστειρωτικά.

Τα ζιζανιοκτόνα αντιπροσωπεύουν το 80% της χρήσης φυτοφαρμάκων, και προστατεύουν τα φυτά (και τις καλλιέργειες) από ζιζάνια, μύκητες ή έντομα. Γενικά, ένα φυτοφάρμακο είναι μια χημική ουσία ή βιολογικός παράγοντας (όπως ιός, βακτήριο ή μύκητας) που καταστέλλει, εξουδετερώνει, σκοτώνει ή απλά αποθαρρύνει τα παράσιτα. Τα στοχευόμενα παράσιτα μπορεί να είναι έντομα, φυτικά παθογόνα ζιζάνια, μαλάκια, πουλιά, θηλαστικά, ψάρια, νηματώδη (ασκαρίδες) και μικρόβια που φθείρουν την ιδιοκτησία, ενοχλούν, ή είναι φορείς μεταδοτικών ή μη νόσων. Τα φυτοφάρμακα έχουν οφέλη και ορισμένα μειονεκτήματα, όπως πιθανή τοξικότητα για τον άνθρωπο και άλλα είδη.

Εικόνα 1: https://www.efsyn.gr/kosmos/maties-ston-kosmo/oikologika/45038_fytofarmaka-o-toxikos-mas-ethismos

Συνέπειες στην υγεία

Μέχρι πρότινος, τα φυτοφάρμακα αντιμετωπίζονταν από την κοινή γνώμη και τους επιστήμονες, μόνο από τη θετική τους πλευρά. Όμως, κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, διατυπώθηκαν έντονες ανησυχίες για τη δράση των φυτοφαρμάκων, αφού σε διάφορες περιοχές του πλανήτη εξαφανίσθηκαν ομάδες φυτών και ζώων, ενώ τα αποτελέσματα των διαφόρων επιστημονικών ερευνών έδειξαν τη βλαπτική τους επίδραση στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον.

Η αλόγιστη χρήση των φυτοφαρμάκων δημιουργεί πολλά προβλήματα στα διάφορα ζώα και φυτά, ρυπαίνει το έδαφος και τα υπόγεια ύδατα, διαταράσσει την ισορροπία του περιβάλλοντος και σε πολλές περιπτώσεις προκαλεί σοβαρές ή μόνιμες βλάβες στην ανθρώπινη υγεία ή επιφέρει ακόμη και το θάνατο.

Η ρύπανση του νερού

Τα φυτοφάρμακα είναι ενώσεις ιδιαίτερα σταθερές, γεγονός που αποδεικνύει η διατήρησή τους στο περιβάλλον για μεγάλα χρονικά διαστήματα ως και δεκάδες χρόνια. Ακόμη και αν διασπαστούν, τα προϊόντα αποδόμησής τους είναι ιδιαιτέρως τοξικά. Εξαιτίας αυτής της αντοχής τους έχει παρατηρηθεί ότι μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις. Σε πιγκουίνους και φώκιες της Ανταρκτικής βρέθηκαν υπολείμματα DDT το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί χιλιόμετρα μακριά. Τα φυτοφάρμακα θεωρούνται ύποπτα και για την εξαφάνιση πολλών πληθυσμών θηλαστικών και πουλιών.

Η αντοχή τους στον χρόνο έχει αποτέλεσμα τη ρύπανση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων. Στην Ελλάδα μέχρι στιγμής, τα υπολείμματα που ανιχνεύτηκαν στα δείγματα νερού δεν ξεπερνούσαν τα επιτρεπόμενα όρια. Σύμφωνα μάλιστα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη χώρα μας μόνο το 12% του πληθυσμού καταναλώνει περιοδικά νερό με φυτοφάρμακα άνω του ορίου (0,1 μέρος ανά δισεκατομμύριο), όταν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες το ποσοστό φτάνει το 50% (Γαλλία).

Οι παρενέργειες στα όργανα κι τα συστήματα

α) Σύστημα ενδοκρινών αδένων: Τα φυτοφάρμακα φαίνεται ότι επηρεάζουν τη λειτουργία των ενδοκρινών αδένων. Έχουν την ικανότητα να προκαλέσουν δέσμευση των υποδοχέων των ορμονών, με αποτέλεσμα αυτές να μην μπορούν να δράσουν στα όργανα «στόχους».

β) Γεννητικό σύστημα: H έκθεση στα φυτοφάρμακα μπορεί να σχετίζεται με: διαταραχές του καταμήνιου κύκλου, μειωμένη γονιμότητα, αυτόματες αποβολές, πρόωρο τοκετό θνησιγενών εμβρύων, γέννηση βρεφών με συγγενείς ανωμαλίες και εκδήλωση αναπτυξιακών ανωμαλιών στα παιδιά.

γ) Νευρικό σύστημα: Πολλά φυτοφάρμακα είναι νευροτοξικά. Η μακροχρόνια χρήση τους μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση διαταραχών της μνήμης, της συγκέντρωσης και του προσανατολισμού. Τα εν λόγω χημικά παρασκευάσματα μπορούν επίσης να προκαλέσουν: κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, σύγχυση, κεφαλαλγίες, διαταραχές του λόγου, εφιάλτες, υπνοβασία, πάρκινσον κ. α.

δ) Ανοσοποιητικό σύστημα: Μερικές κατηγορίες φυτοφαρμάκων (εντομοκτόνα) είναι περισσότερο τοξικές στο ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο καταστέλλουν, με αποτέλεσμα την ελάττωση της άμυνας του οργανισμού και την αδυναμία δράσης του εναντίον των καρκινικών κυττάρων, τα οποία δυνατόν να εμφανισθούν στον ανθρώπινο οργανισμό.

ε) Αναπνευστικό σύστημα: Μελέτες σε ενήλικες αγρότες και εργάτες ψεκασμών έδειξαν ότι τα φυτοφάρμακα προκαλούν αναπνευστικά προβλήματα.

στ) Δέρμα: Είναι γνωστό ότι τα φυτοφάρμακα προκαλούν δερματίτιδες

ζ) Νεφρά - Ήπαρ: Μελέτες σε γεωργούς, κατά την περίοδο των ψεκασμών, έχουν δείξει επιβάρυνση της νεφρικής λειτουργίας, καθώς επίσης και διαταραχή της ηπατικής λειτουργίας

η) Ανάπτυξη κακοήθων νεοπλασιών: Τα φυτοφάρμακα, λόγω της βλαπτικής τους επίδρασης στο ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού, μπορούν να συντελέσουν στην ανάπτυξη ορισμένων μορφών καρκίνου. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα ευρείας χρήσης φυτοφάρμακα σχετίζονται με αυξημένα ποσοστά καρκίνου: του αίματος 

Μέτρα προφύλαξης

 Αποφυγή επαφής των φυτοφαρμάκων με τα τρόφιμα ή με άλλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης (εφημερίδες, ρούχα, παιγνίδια κ.α.).

 Η αποθήκευσή τους πρέπει να γίνεται σε ιδιαίτερα απομονωμένο και καλώς αεριζόμενο χώρο, ο οποίος πρέπει να είναι κλειδωμένος.

 Λήψη μέριμνας από τους γεωργούς, κατά τους ψεκασμούς, ώστε το φάρμακο να μην έλθει σε άμεση επαφή με το δέρμα, τα μάτια ή το αναπνευστικό σύστημα (χρήση: ειδικής αδιάβροχης στολής, γαντιών, μάσκας, μποτών).

 Η προετοιμασία του διαλύματος πρέπει να γίνεται σε ανοικτό υπαίθριο χώρο.

 Οι γεωργοί δεν πρέπει να καπνίζουν, να τρώνε ή να πίνουν, όσο διάστημα ασχολούνται με την προετοιμασία του διαλύματος ή τον ψεκασμό.

 Ο ψεκασμός πρέπει να γίνεται τις κατάλληλες ώρες της ημέρας και κατά τη φορά του ανέμου, καθώς και με τις δόσεις που αναγράφονται στην ετικέτα.

 Συγκέντρωση των άδειων σακουλιών, που περιείχαν το φάρμακο, και φροντίδα για την κατάλληλη αποκομιδή τους. Πλύση, με νερό και κατάλληλο απορρυπαντικό, των εργαλείων και των δοχείων πουχρησιμοποιήθηκαν, καθώς επίσης και του ειδικού εξοπλισμούπροστασίας. και

 Πλύσιμο του σώματος των γεωργών και αλλαγή ρούχων.

 Σε περίπτωση δηλητηρίασης (εκδήλωση συμπτωμάτων), κατά τηδιάρκεια του ψεκασμού, απαιτείται άμεση παύση της εργασίας, απομάκρυνση από το χώρο και αναζήτηση ιατρικής βοήθειας στο πλησιέστερο Κέντρο Υγείας.

πηγή: https://www.tovima.gr/2008/11/24/archive/poso-mas-blaptoyn-ta-fytofarmaka/)

Σάββας Χατζηγεωργιάδης (μαθητής Β Γεωπονίας)

Απειλούμενα ζώα στην Ελλάδα

 

Η Ελλάδα φιλοξενεί πολλά σημαντικά και απειλούμενα είδη, κάποια από τα οποία συναντάμε μόνο στην Ευρώπη, ή στη χώρα μας.

Εικόνα 1: https://www.offlinepost.gr/2020/11/13/anthropini-drastiriotita-kai-eidi-zoon/ 

Αναλυτικά

● Χελώνα καρέτα

Η χελώνα καρέτα (Caretta caretta), που κολυμπά στις ελληνικές θάλασσες για περισσότερα από 100 εκατομμύρια χρόνια, σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπη με την εξαφάνιση. Η Ελλάδα φιλοξενεί το, περίπου, 60% των φωλιών της Μεσογείου και, παράλληλα, στη χώρα μας υπάρχουν δύο από τις πιο σημαντικές περιοχές ωοτοκίας της χελώνας καρέτα: το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου με τις έξι παραλίες ωοτοκίας στον Κόλπο του Λαγανά, στη Ζάκυνθο και τον νότιο Κυπαρισσιακό κόλπο, στη δυτική Πελοπόννησο. 

● Φυσητήρες

Οι φυσητήρες (Physeter macrocephalus), το τρίτο μεγαλύτερο ζώο του πλανήτη με τον μεγαλύτερο εγκέφαλο, έχουν βρει στις ελληνικές θάλασσες ένα ιδανικό «σπίτι». Στην Ελληνική Τάφρο, με τα υποβρύχια φαράγγια της και τους γκρεμούς της, βρίσκεται το βαθύτερο σημείο της Μεσογείου –το Φρέαρ των Οινουσσών 5.121 μ– και είναι το καταφύγιο 200, περίπου, φυσητήρων. Τα μεγάλα βάθη της είναι ιδανικά για τις βουτιές του ζώου, που μπορεί να διαρκέσουν μέχρι και 90 λεπτά, για να βρει τροφή. Η Ελληνική Τάφρος είναι, ταυτόχρονα, το μοναδικό μέρος της Μεσογείου, όπου οι θηλυκές γεννούν και μεγαλώνουν τα μικρά τους, αλλά και που κοινωνικές ομάδες και μοναχικοί αρσενικοί συνυπάρχουν όλο τον χρόνο. Ωστόσο, οι φυσητήρες απειλούνται με εξαφάνιση.

● Μεσογειακή φώκια

Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus είναι σήμερα ένα από τα σπανιότερα θηλαστικά της Ευρώπης. Στις ελληνικές θάλασσες κολυμπούν, περίπου, 300. Ειδικότερα στη Γυάρο φιλοξενείται το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού της. Δηλαδή, σε αυτό το νησί με τη βαριά ιστορία και με μόλις 0,26 τετραγωνικά χιλιόμετρα εμβαδόν, ζουν, περίπου, 70 άτομα

● Απειλούμενοι γύπες

Στο εθνικό πάρκο Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου στον Έβρο συνυπάρχουν αρμονικά με την παραδοσιακή κτηνοτροφία, 36 από τα 38 είδη αρπακτικών πουλιών της Ευρώπης, με «πρωταγωνιστές» τον μαυρόγυπα και τον «Βενιαμίν» των γυπών, ασπροπάρη. 

● Κόκκινο ελάφι

Το κόκκινο ελάφι ζούσε κάποτε σε ολόκληρη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες, όμως, οι πληθυσμοί του συρρικνώθηκαν σε τέτοιο βαθμό, ώστε το είδος βρέθηκε στην κατηγορία των απειλούµενων ζώων της χώρας. Ο προστατευµένος πληθυσµός της Πάρνηθας είναι σήμερα ο πιο μεγάλος της χώρας, αλλά παραμένει απομονωμένος και ευάλωτος. 

● Βάτραχος της Καρπάθου

Ο βάτραχος της Καρπάθου (Pelophylax cerigensis) αποτελεί ενδημικό είδος, καθώς συναντάται μόνο στην Ελλάδα και ειδικότερα μόνο σε κάποιες τοποθεσίες στην Κάρπαθο. Αξιολογείται από την IUCN ως το πιο απειλούμενο είδος βατράχου στην Ευρώπη. 

Τι δεν πρέπει να κάνουμε όταν τα συναντάμε

Όπως επισημαίνει η ΜΚΟ, πολλές φορές, κυρίως λόγω άγνοιας, μπορεί κάποιος να καταστρέψει σοβαρά θέσεις που χρησιμοποιούνται ως φωλιές.

Την ίδια ώρα είναι σημαντικό οι πολίτες είτε στη θάλασσα είτε στη στεριά να μην πλησιάσουν μετωπικά και πολύ κοντά το όποιο ζώο. «Δεν κινούμαστε με μηχανοκίνητα σε παραλίες, υγρότοπους, μονοπάτια και αμμοθίνες – θυμόμαστε ότι σύμφωνα με τη νομοθεσία, απαγορεύεται η κίνηση μηχανοκίνητων οχημάτων «εκτός οδικού δικτύου σε οικολογικά ευαίσθητες εκτάσεις, όπως, ενδεικτικά, μόνιμες ή εποχικές λίμνες και τέλματα και οι ακτές τους, ο αιγιαλός, οι αμμοθίνες, ποτάμια, ρέματα και ρυάκια, δάση, λιβάδια, βοσκότοποι». Σεβόμαστε τα όρια ταχύτητας, τόσο στη στεριά, όσο και στη θάλασσα. Πάντα ενημερωνόμαστε για την παρουσία άγριας πανίδας και τις ανάλογες συστάσεις από τις σχετικές πινακίδες ή από το προσωπικό των αρμόδιων φορέων που βρίσκονται στην περιοχή»

Η WWF τονίζει ότι δεν πρέπει κάποιος μη ειδικός να αγγίζει τα άγρια ζώα. «Μπορεί κάποιο να φαίνεται ήρεμο, όμως ποτέ κανείς δεν ξέρει πώς θα αντιδράσει αν φοβηθεί ή νιώσει εγκλωβισμένο. Ιδιαίτερα στην περίπτωση αμφιβίων, αποφεύγουμε να τα αγγίξουμε με γυμνά χέρια. Τα αμφίβια στη χώρα μας δεν είναι δηλητηριώδη για τον άνθρωπο. Αντίθετα, οι άνθρωποι μπορεί να μεταφέρουν πιθανά βλαπτικές ουσίες (π.χ. αντηλιακό, εντομοαπωθητικό), ή ασθένειες (μύκητες) στα ζώα».

Επίσης, είναι σημαντικό να μην ταΐζει κανείς τα άγρια ζώα. «Υπάρχει αρκετή τροφή στη φύση. Το τάισμα, εκτός από τις βλαβερές επιπτώσεις μιας πιθανώς ακατάλληλης τροφής, προκαλεί εξοικείωση των άγριων ζώων με τους ανθρώπους, με απρόβλεπτες και, συνήθως, αρνητικές συνέπειες, όπως: αυξημένα ατυχήματα σε δρόμους, προσέγγιση άγριων ζώων σε οικισμούς, όταν το ζώο αυτό αναζητήσει τροφή από άλλον επισκέπτη, κ.λπ. Αν ένα ζώο μας φανεί «πεινασμένο» ή «ταλαιπωρημένο», ενημερώνουμε το δασαρχείο ή τον τοπικό φορέα διαχείρισης. Δεν πετάμε στη φύση ούτε υπολείμματα τροφής και, βέβαια, ποτέ συσκευασίες. Τα υπολείμματα τροφής θα πρέπει να συσκευάζονται και να μπαίνουν σε κάδους, ή, ιδανικά, σε κάδους κομποστοποίησης. Οι συσκευασίες (π.χ. μπουκάλια, κουτάκια αναψυκτικών, σακούλες) μπορεί να γίνουν θανάσιμη παγίδα για ένα ζώο και ρυπαίνουν το χερσαίο και θαλάσσιο περιβάλλον».

Όπως σημειώνει, η οργάνωση, η ελεύθερη κίνηση σκύλων ή άλλων οικόσιτων ζώων είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει σύγκρουση με την άγρια ζωή, περιστατικά θήρευσης, ή/και να καταστρέψει τις φωλιές τους.

«Δεν πλησιάζουμε φαγωμένα ή πληγωμένα θηράματα, όπως ελάφια, αιγοπρόβατα, αγριόχοιρους. Ο θηρευτής τους μπορεί να είναι κάπου εκεί κοντά. Επιπλέον, τα τραυματισμένα ζώα βρίσκονται σε κατάσταση πόνου και φόβου, άρα μπορεί να επιτεθούν σε οποιονδήποτε πλησιάσει, αν δεν γνωρίζει πώς να τα χειριστεί».

Σε περίπτωση συνάντησης με άγριο ζώο, οι πολίτες πρέπει να υποχωρούν ήσυχα, αργά. «Αν δούμε μικρά, συνήθως εκεί κοντά είναι οι γονείς τους. Δεν τα πλησιάζουμε για να παίξουμε ή να βγάλουμε selfies, ούτε τα αγγίζουμε. Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως απειλή από τους γονείς».

Τι κάνουμε αν δούμε τραυματισμένο ή νεκρό ζώο

Σε περίπτωση τραυματισμένου ή σκοτωμένου ζώου, πρέπει να ενημερωθούν άμεσα οι αρμόδιες Αρχές ή οργανώσεις. 

Βιβλιογραφία

https://www.lifo.gr/now/perivallon/wwf-poia-zoa-apeiloyntai-me-exafanisi-stin-ellada-ti-den-prepei-na-kanoyme-otan-ta

 

Σαββίδης Σταύρος (μαθητής Β Γεωπονίας)